KABARE DEV AYNASI -
ALİ ERDOĞAN
KABARE NEDİR?
KABARE İLK NEREDE ORTAYA
ÇIKMIŞTIR?
KABARE OYUNCULUĞU NASIL
OLMALIDIR?
KABARE TİYATROSU NASIL
SALONLARDA OYNANIR?
KABARE SEYİRCİSİ İÇİN BİR KAÇ
LAF
DEVEKUŞU KABARE
TİYATROSU NASIL KURULDU ?
HALDUN TANER,
DEVEKUŞU KABAREDEN NEDEN AYRILDI?
KABARE DEV AYNASI -
ALİ ERDOĞAN
2001
yılının başında kabare tiyatrosu kurmaya karar verdim...Çünkü 1983’te
yanında profesyonel olduğum Erkan Yücel’in Ankara Halk Tiyatrosu’nda ve 1991
yılının başında kendilerinden çok şey öğrendiğim Zeki-Metin ustaların
Devekuşu Kabare’sinde kabare tarzında oyunlarda oynamış, TV için kaleme
aldığım skeçlerde ( Zeki-Metince) ve dizilerde ( Hastane, Yasemince, Bizden
Söylemesi v.s) de kabare tarzına uygun tiplemelerde oynamıştım.Bu türe
yatkındım.
Tiyatroma isim ararken aklıma, kabare tiyatrosunun Türkiye’deki öncüsü,
üstad Haldun Taner’in kabare tanımı geldi.
“
Tiyatro hayatın aynası, kabare dev aynasıdır “
Dedim, ne arıyorum ki..Tiyatromun adı ortada işte: KABARE DEV AYNASI.
2001
den bugüne kadar, kendi yazıp yönettiğim, İLİŞKİME İLİŞME, SANSASYONUN KADAR
KONUŞ, TIPKISININ AYNASI, KÜLAHIMA ANLAT, YOLUMUZU BULALIM kabarelerini
oynadım.
Şu
anda düzenli olarak her sezon kabare oynayan ender kabare tiyatrolarından
biriyiz.
Tiyatroyu kurduğum günden bu güne kadar bazen ara ara, bazen sıklıkla hep
şu soru soruldu bana, “ Kabare ne? “
Bence
kabareyi ben değil, üstat Haldun Taner anlatsın sizlere... İşte Haldun Taner
ustanın ağzından kabareye ilişkin bilgiler.
*
KABARE NEDİR?
Kabare, aktüaliteyi kovalayan, aktüel hadiseleri ele alan ve sahneye taşlama
şeklinde getirip yansıtan bir şaka tiyatrosudur
*
KABARE İLK NEREDE ORTAYA
ÇIKMIŞTIR?
Kabare, Fransa’da, 1800’lerde sanatkarlar arasında böyle doğmaca, tuluatvari
bir yarışmadan doğmuştur. Başta Salis olmak üzere bazı Fransız ressamları,
heykel traş , şair ve yazarları Paris’te Chat Noir adlı lokalde, bu türü
önce karşılıklı bir şakalaşma şeklinde, istemeden, bilmeden başlatmış
oldular.
Aristide Bruant bu kabare türünün ilk konferansiyesi sayılıyor.
Kendisi son derece kalender bir adam olup, şarkı söylemekte, espri yapmakta,
oraya merak itisiyle gelen burjuva kimselere bir yandan tahammül etmekte,
ama bir yandan da onların burjuva alışkanlıklarını, koşullanmalarını fena
halde tiye almaktadır.
Bu
kendi kendine oluşan kabare türünün bir benzerini de 1900’lardan sonra
Almanya’da görürüz.
Ama
kabare kabare tiyatrosunun, kabare adıyla değil de, aynı karakterde, aynı
hicivci, yerici, çimdikleyici şaka tiyatrosu halinde ortaya çıktığı
devirler çok eskilere kadar uzanıyor.
İ.Ö
altıncı yüzyılda Hipponex’in, Hegemenon’nun ilk komik eposları,
Phallophosların, komos korolarının yoldan geçenlere sataşması, kendilerine
hep günlük hayattan canlı, yaşanan örnekler seçmeleri bu parodi tiyatrosunun
başlıca özelliği oluyor.
Gezici korolarıyla köy köy dolaşıp herkese, bu arada ünlü devlet adamı
Solon’a nükteli laflar atan, Thespis, yahut Olymp Dağı’nın tanrısal
kişilerini güldürülerine konu alan Epicharm’ın ve komedyalarında bilhassa
ve doğrudan doğruya aktüel konulara yönelen Aristophanes, evet özellikle
Parabaseleriyle seyirciye de doğrudan doğruya laf atan Aristophanes’in de
kabare türünün babası sayıldığı söylenebilr.
*
KABARE OYUNCULUĞU NASIL
OLMALIDIR?
Normal tiyatroda bir rol vardır.Bu rolün içine uzun provalarla girersiniz.Bu
rolün bir kere çizgisini bulduktan sonra, artık her akşam tekrarlarsınız.
Halbuki kabare tiyatrosunda her kişi, küçük küçük skeçlerin her birinde ayrı
ayrı kompozisyonlar yapmak zorundadır.
Birinde ihtiyar olan, öbüründe bir çocuk rolüne geçebilir. Burada kışı
veren, öbür tarafta yazı veren oyunda oynayabilir.
Bütün
bunları nezle olmadan yapmak lazım!
Yani
balıklama rollere, balıklama dalıp çıkmak.
Sonra
kabare tiyatrosu oyuncularının bir özelliği çok hızlı oynamaktır. O kadar
hızlı oynayacaksınız ki, seyirciler size yetişemeyecekler.
Ben
espri yapıyorum, bakın nasıl yaptım gibi havalar atılmaz.
Öbür
tiyatrolarda öyledir. Espiri yapacağım dikkat edin, espri yapıyorum...
Yaptım. Nasıl beğendiniz mi?
Kabarede esprilerin hepsi yapılır atılır, yapılır atılır. Önemsenmeden bir
espriden öbür espriye, böyle vites değiştirir gibi geçilerek.
*
KABARE TİYATROSU NASIL
SALONLARDA OYNANIR?
Kabare tiyatroları, dünyanın her tarafında küçük salonlarda oynanıyor.Bu,
oyunun özelliğinden ileri geliyor. Biz bizeyiz havasını vermek için. Sigara,
içki içiliyor. Herkes rahatında. Yani dostlar toplantısındayız. O muzipler
bize bir şeyler yapacaklar. Biz de katılacağız onlara, dost gibi. Böyle bir
hava.
*
KABARE SEYİRCİSİ İÇİN BİR KAÇ
LAF
Asık
suratlılar, kara ruhlular, buluttan nem kapanlar, burunlarından kıl
aldırmayanlar, kendilerini beğenmişler, dediğim dedikçiler, sinamekiler,
kasıklar, manyaklar, yavanlar, densizler, sakın bize gelmesinler. Bir
yerleri incinir. Rahatsız olurlar.
Yeryüzü konukluğunu çatık kaşla geçirenlere hep birlikte acıyalım.
Gerçeğin bir ucu acı ise, öbür ucu gülünç. Bu bahtsızlar hayatı yarım bile
değil, sekizde, onda biri ile yaşıyorlar.
Devekuşu Kabare Tiyatrosu, ışıklı insanların, yani gülmesini bilenlerin
tiyatrosudur. Kulübümüze üye olmak isteyenlere soruyoruz:
Şaka
sever misiniz?
Kendinizi alaya alabilir misiniz?
Evet sizi candan kutlarız.
Olaylara ve insanlara, zaman zaman da kendine, bir hümor açısından
bakabilmek, belirli olgunluk ve uygarlak aşamasıdır da ondan.
Neşenin, insanın içini ısıttığı, soyut bir benzetme sayılsa bile gücünü
artırdığı, umudunu yükselttiği, iki kere iki gibi ısbatlanmış bulunuyor.
Tesadüfen alt katımızda bir sauna var.Oraya gidenler nasıl terle vücut
toksinlerini döküyorlarsa, istiyoruz ki bize gelenler de komplekslerinden,
toksinlerinden arınsınlar.
DEVEKUŞU KABARE TİYATROSU
NASIL KURULDU ?
(
Haldun Taner, kuruluş aşamasında Zeki Alasya - Metin Akpınar’a söylüyor)
“ Ben
sizin kabareyi çok iyi yapacağınız kanaatindeyim. Benim Vatan Kurtaran Şaban
diye bir piyesim var. Bu piyes kolayca kabare oyunu olabilir. Gidelim, sahne
kurup bunu oynayalım. Bu tiyatronun adı “ Devekuşu” olsun. Gezete köşemin
adı da “ Devekuşu’na mektuplar” dı daha o zamanda. "Devekuşuluk", başını
kuma sokmak, gerçekleri görmemek değil mi? Devekuşu, güzel bir sembol,
Devekuşu Tiyatrosu kuralım, ben bu tiyatronun tek sahibi olmayayım.
Dördümüzün olsun. Bir yazar, iki sanatçı, bir elektrikçi. Dörder bin lira
vererek bu arkadaşlarla tiyatroyu kurduk.
HALDUN TANER,
DEVEKUŞU KABAREDEN NEDEN AYRILDI?
Ben,
bir maç kalabalığının Kabare Tiyatrosu’na dolmasına karşıyım. Elbette
popüler tiyatrodan yanayım. Halkçı tiyatrodan yanayım. Ama kabare tiyatrosu,
entellektüel bir tiyatro tarzıdır. Seçkinlere hitap eder. İnce bir hiciv ve
ironi türüdür. Ayrılığımız bu yolda oldu.
Yararlanılan kaynak
HALDUN TANER
TİYATROSU
AYŞEGÜL YÜKSEL
BİLGİ YAYINEVİ.
HALDUN TANER KABARE
FERHAN ŞENSOY
BİLGİ YAYINEVİ.
